به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه ، سومین نشست هم‌اندیشی معاونت آموزش حوزه‌های علمیه با مدیران واحدهای آموزشی تخصصی، با هدف «بررسی ابعاد مختلف طرح سیاست‌ها و ساختار کلی نظام آموزشی حوزویان» در سالن جلسات حضرت آیت الله حائری(ره) مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه در قم برگزار شد.
ببینید:
تصاویر/ سومین هم اندیشی درباره "طرح سیاست ها و ساختار کلی نظام آموزشی حوزویان"
در این نشست، مدیران واحدهای آموزشی تخصصی ضمن بررسی ضرورت و ابعاد تحول در نظام آموزشی حوزه، بر لزوم حفظ بنیان‌های علمی و تربیتی حوزه، تقویت آموزش‌های تخصصی، شناسایی استعدادهای طلاب و توجه به نیازهای متنوع جامعه و نظام اسلامی تأکید کردند.
فیلم | سومین هم‌اندیشی "طرح سیاست‌ها و ساختار کلی نظام آموزشی حوزویان"
روند بررسی طرح تحول نظام آموزشی حوزه
حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالقاسم مقیمی‌حاجی معاون آموزش حوزه‌های علمیه در ابتدای این نشست با اشاره به روند بررسی طرح تحول نظام آموزشی حوزه اظهار کرد: از سال گذشته و پس از طرح موضوع «حوزه پیشرو و سرآمد»، جلسات متعددی برای بررسی مسائل آموزشی برگزار شده و در ادامه، موضوعات جزئی‌تری از جمله ساعات درسی و برنامه‌های آموزشی مورد توجه قرار گرفته است. با این حال بررسی‌ها نشان داد که پیش از ورود به طراحی تفصیلی برنامه‌های درسی، باید درباره سیاست‌ها و ساختار کلان نظام آموزشی تصمیم‌گیری شود.
یک پرسش اساسی
وی با بیان اینکه یکی از پرسش‌های اساسی، انتخاب میان نظام آموزشی واحد و چند نظام آموزشی متناسب با مأموریت‌ها و نیازهای مختلف است، افزود: باید مشخص شود که آیا همه طلاب ابتدا دوره‌ای مشترک را طی کنند و سپس وارد مراحل تخصصی شوند یا اینکه از ابتدای ورود به حوزه، مسیرهای آموزشی متفاوتی برای گروه‌های مختلف در نظر گرفته شود. پاسخ به این پرسش، بر تصمیم‌گیری درباره مراحل تحصیل، اهداف هر دوره، مدت آموزش و نحوه طراحی برنامه‌های درسی تأثیر مستقیم دارد.
برگزاری جلسات کارشناسی و دریافت دیدگاه‌ها
معاون آموزش حوزه‌های علمیه با اشاره به برگزاری جلسات کارشناسی و دریافت دیدگاه‌های مدیران مدارس، استادان و مسئولان مراکز تخصصی تصریح کرد: هدف از این گفت‌وگوها، دستیابی به الگویی متناسب با نیازهای امروز حوزه و جامعه، همراه با حفظ میراث ارزشمند علمی و تربیتی حوزه‌های علمیه است؛ الگویی که بتواند نیروهای عالم، مهذب و کارآمد مورد نیاز حوزه، نظام اسلامی و جامعه را در عرصه‌های آموزش، پژوهش، تبلیغ، تربیت و مدیریت پرورش دهد.
ضرورت تفکیک مفهوم نظام آموزشی از برنامه درسی
حجت‌الاسلام والمسلمین عباس مقیسه مدیر مرکز تخصصی نجوم آیت‌الله‌العظمی سیستانی هم در این نشست با تأکید بر ضرورت توجه به تفاوت‌های طلاب از نظر سن، پیشینه تحصیلی، استعداد و هدف از ورود به حوزه، اظهار کرد: به نظر می‌رسد نظام آموزشی باید بتواند پاسخگوی نیازهای متفاوت باشد؛ چراکه میان طلبه‌ای که مسیر بلندمدت علمی را دنبال می‌کند و فردی که با هدف ورود سریع‌تر به عرصه تبلیغ آموزش می‌بیند، تفاوت‌هایی وجود دارد.
وی همچنین بر ضرورت تفکیک مفهوم نظام آموزشی از برنامه درسی تأکید کرد و گفت: باید روشن شود که آیا مسیرهای تخصصی می‌توانند پس از گذراندن دوره‌ای مشترک آغاز شوند یا برخی مأموریت‌ها به آموزش‌های متفاوت از ابتدای ورود نیاز دارند.
اهمیت تبیین مبانی تحول آموزشی حوزه
در ادامه نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین پوراکبر با اشاره به ضرورت تبیین مبانی تحول آموزشی حوزه، خاطرنشان کرد: پیش از تصمیم‌گیری درباره یک نظام آموزشی یا چند نظام، باید روشن شود که طرح تحول با چه هدفی دنبال می‌شود، نظام فعلی چه کاستی‌هایی دارد و تغییرات پیشنهادی قرار است کدام مشکلات را برطرف کند.
وی افزود: تفاوت استعدادها و علایق طلاب و تناسب نداشتن برخی مسیرهای آموزشی با توانمندی‌ها و اهداف آنان، ضرورت بررسی دقیق وضع موجود و ارائه مستندات روشن درباره دلایل تحول را دوچندان می‌کند.
تأکید بر جایگاه فقه در هویت علمی حوزه
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی رهنما از مجتمع ائمه اطهار(ع) و بخش مدرسه عالی فقه هم در این نشست با بیان اینکه نظام آموزشی باید پاسخگوی نیازهای حوزه، نظام اسلامی و جامعه باشد اظهار کرد: لازم است درباره حداقل توانمندی‌های مشترک همه طلاب تصمیم‌گیری شود تا تخصصی‌شدن آموزش‌ها به تضعیف بنیان‌های علمی و تربیتی نینجامد.
وی با تأکید بر جایگاه فقه در هویت علمی حوزه افزود: توسعه رشته‌های تخصصی نباید به کاهش توجه به مبانی اساسی همچون فقه، قرآن و حدیث منجر شود.
نظام آموزشی صرفاً به برنامه درسی محدود نمی‌شود
حجت‌الاسلام والمسلمین روح‌اللهی نیز در ادامه این نشست با تأکید بر اینکه نظام آموزشی صرفاً به برنامه درسی محدود نمی‌شود، گفت: اهداف آموزشی و ساختار اجرایی و مدیریتی، دو بخش به‌هم‌پیوسته نظام آموزشی هستند و حتی برنامه‌های درسی مناسب نیز در صورت ضعف ساختار اجرایی، به نتیجه مطلوب نمی‌رسند.
وی بر ضرورت توجه به اصلاح ساختار مدیریتی حوزه در کنار تحول در برنامه‌های آموزشی تأکید کرد.
ضرورت ارزیابی نظام آموزشی فعلی
حجت‌الاسلام والمسلمین رحم‌صدقی معاون آموزش مرکز تخصصی شیعه‌شناسی هم با اشاره به ضرورت ارزیابی نظام فعلی پیش از هرگونه تغییر، اظهار کرد: برنامه‌ریزی آموزشی باید متناسب با نیازهای مناطق مختلف کشور صورت گیرد؛ چراکه شرایط فرهنگی، اعتقادی و اجتماعی مناطق گوناگون یکسان نیست.
وی افزود: می‌توان در چارچوب یک نظام جامع، برنامه‌های درسی و انتخابی متناسب با نیازهای منطقه‌ای طراحی کرد تا طلاب، در کنار آموزش‌های مشترک، با موضوعاتی مانند عقاید، فرق و مذاهب متناسب با محیط فعالیت خود نیز آشنا شوند.
حمایت از الگوی نظام آموزشی جامع طولی
در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمین ملکی معاون آموزش مرکز تخصصی امامت اهل‌بیت(ع)، با حمایت از الگوی نظام آموزشی جامع طولی، اظهار کرد: این الگو می‌تواند ضمن جلوگیری از اتلاف منابع انسانی و آموزشی، امکان پاسخگویی به نیازهای متنوع جامعه و هدایت هدفمند طلاب به رشته‌های تخصصی را فراهم کند.
وی با اشاره به ضرورت هماهنگی ساختار آموزشی با اسناد بالادستی حوزه، خاطرنشان کرد: باید برای پایان هر مرحله تحصیلی، شایستگی‌ها و توانمندی‌های مشخصی تعریف شود تا طلاب در مراحل مختلف بتوانند متناسب با دانش و مهارت خود نقش‌آفرینی کنند.
بازنگری در برنامه‌های درسی و تقویت آموزش‌های پایه
در ادامه نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین جلالی هم با بیان اینکه بخشی از مشکلات فعلی پیش از آنکه به اصل ساختار نظام آموزشی مربوط باشد به کارآمدی برنامه‌ها و کیفیت خروجی‌ها بازمی‌گردد، اظهار کرد: در صورت بازنگری در برنامه‌های درسی و تقویت آموزش‌های پایه، می‌توان در چارچوب یک نظام جامع نیز به تخصص‌گرایی دست یافت.
وی افزود: همه طلاب، فارغ از رشته تخصصی خود، باید از حداقل توانمندی‌های علمی برخوردار باشند؛ به‌گونه‌ای که ورود به یک رشته تخصصی، آنان را از پاسخگویی به پرسش‌های بنیادین دینی بازندارد.
لزوم تقویت اعتبار علمی رشته‌های تخصصی
حجت‌الاسلام والمسلمین رجایی از مرکز تخصصی جامعه‌الامام‌المنتظر(ع) نجف‌آباد نیز با تأکید بر لزوم تقویت اعتبار علمی رشته‌های تخصصی گفت: اگر تخصص‌های حوزوی در نظام آموزشی جایگاه روشن‌تر و معتبرتری پیدا کنند، انگیزه طلاب جوان برای ورود به این رشته‌ها افزایش می‌یابد.
وی استعدادیابی و هدایت تحصیلی را از موضوعات مهم در طراحی نظام جدید دانست و افزود: باید مشخص شود طلاب در چه مرحله‌ای و بر اساس چه سازوکاری شناسایی و هدایت می‌شوند تا انتخاب رشته صرفاً بر مبنای تصمیم‌های مقطعی و بدون شناخت کافی از توانمندی‌ها و علایق آنان نباشد. همچنین لازم است مسیرهای انتقال میان برنامه‌های آموزشی مختلف به‌صورت ضابطه‌مند تعریف شود تا تغییر مسیر تحصیلی به مانعی برای ادامه تحصیل طلاب تبدیل نشود.
ضرورت تفکیک اقتضائات دوره عمومی از آموزش‌های تخصصی
حجت‌الاسلام والمسلمین رسوخی از مؤسسه بین‌المللی مطالعات اسلامی هم با اشاره به تجربه نظام‌های آموزشی خارج از حوزه، بر ضرورت تفکیک اقتضائات دوره عمومی از آموزش‌های تخصصی تأکید کرد و گفت: دوره عمومی حوزه باید با توجه ویژه به تربیت، شکل‌گیری هویت طلبگی و شناسایی استعدادها طراحی شود و پس از آن، امکان حرکت تدریجی طلاب به سمت تخصص‌های مختلف فراهم آید.
وی همچنین خواستار بررسی دقیق تجربه برنامه‌هایی مانند سفیران هدایت شد و تصریح کرد: در کنار توجه به آموزش‌های عمومی و تخصصی، باید مسیر تربیت مجتهدان در رشته‌های علمی عمیق نیز به‌صورت جدی مورد توجه قرار گیرد.
لزوم توجه به هدف طلبه از ورود به حوزه
حجت‌الاسلام والمسلمین مصلّی از مؤسسه آموزش عالی امام مهدی(عج) و مرکز تخصصی مهدویت، نیز بر ضرورت آسیب‌شناسی برنامه‌های موجود و توجه به هدف طلبه از ورود به حوزه تأکید کرد و گفت: پس از تعیین نیازهای جامعه و شناسایی استعدادها و علایق طلاب، می‌توان برای هر فرد مسیر آموزشی متناسبی طراحی کرد.
وی افزود: گذراندن دوره عمومی مشترک، در کنار هدایت هدفمند طلاب در مراحل بعدی، می‌تواند زمینه تربیت نیروهای متناسب با مأموریت‌های گوناگون حوزه را فراهم کند.
ضرورت شناسایی نیازهای تخصصی
در ادامه نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین رنجبر مدیر مرکز تخصصی دین‌پژوه علوی با تأکید بر ضرورت استقرار یک نظام جامع طولی، اظهار کرد: حوزه باید عالم دین‌شناسی تربیت کند که توانایی پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه را داشته باشد.
وی با بیان اینکه دوره عمومی نباید بیش از اندازه طولانی شود، افزود: پس از کسب دانش‌های پایه، طلاب باید بر اساس نیازهای جامعه و توانمندی‌های خود وارد رشته‌های تخصصی شوند.
حجت الاسلام والمسلمین رنجبر همچنین بر تقویت ارتباط حوزه با نهادهای مختلف تأکید کرد و گفت: برای تربیت نیروی متناسب با نیاز آموزش‌وپرورش، دستگاه قضایی و دیگر بخش‌های کشور، باید نیازهای تخصصی این نهادها شناسایی و مسیرهای آموزشی متناسب با آنها طراحی شود.
ضرورت سنجش کارآمدی نظام آموزشی
حجت‌الاسلام والمسلمین مقدادی معاون آموزش آموزش عالی حوزوی خاتم‌النبیین(ص) هم با اشاره به ضرورت سنجش کارآمدی نظام آموزشی در کنار هزینه‌ها و امکانات موجود، اظهار کرد: نظام آموزشی باید بتواند نیروهایی عالم، مهذب و کارآمد تربیت کند؛ اما یک الگوی واحد لزوماً پاسخگوی همه نیازها و توانمندی‌های طلاب نیست.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به تفاوت‌های فردی و تخصصی افزود: در کنار دوره عمومی مشترک، می‌توان مسیرهای آموزشی متناسب با مأموریت‌ها و نیازهای خاص طراحی کرد تا طلاب با توانمندی‌ها و علایق متفاوت نیز فرصت دستیابی به تخصص و ایفای نقش مؤثر در جامعه را داشته باشند.
تنوع آموزش‌های تخصصی
حجت‌الاسلام والمسلمین ناظمی از مرکز تخصصی قرآن امام علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) نیز در این نشست با اشاره به ضرورت تنوع آموزش‌های تخصصی، اظهار کرد: گسترش دانش‌های اسلامی و علوم انسانی و نیاز به پرداختن تخصصی به آنها، می‌تواند ضرورت پیش‌بینی مسیرهای آموزشی متنوع را تقویت کند.
وی افزود: اگر نظام آموزشی به سمت چند مسیر حرکت کند، باید ساختار اجرایی و مدیریتی متناسب با آن نیز طراحی شود؛ زیرا اجرای مسیرهای متفاوت در چارچوب ساختار اداری فعلی، ممکن است مشکلات و آسیب‌هایی به همراه داشته باشد.
شناسایی دانش‌آموختگان مستعد
یکی دیگر از حاضران در نشست با اشاره به وضعیت آموزش‌های تخصصی، بر ضرورت طراحی مسیرهایی برای شناسایی دانش‌آموختگان مستعد و فراهم‌کردن زمینه ادامه تحصیل آنان تا دستیابی به توانمندی‌های اجتهادی در رشته تخصصی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه دانش‌آموختگی در یک رشته لزوماً به معنای دستیابی به توانمندی علمی عمیق در آن رشته نیست، پیشنهاد داد نظام آموزشی به‌گونه‌ای طراحی شود که افراد مستعد بتوانند با برخورداری از حمایت‌های لازم، مسیر علمی خود را تا مراحل عالی ادامه دهند.
ضرورت حفظ هویت طلبگی
حجت‌الاسلام والمسلمین ابّهری هم با تأکید بر ضرورت حفظ هویت طلبگی، نسبت به پیامدهای اجتماعی تعدد نظام‌های آموزشی هشدار داد و اظهار کرد: ایجاد مسیرهای متفاوت نباید به شکل‌گیری برداشت‌های نادرست درباره سطح علمی طلاب یا کاهش اعتبار مدارک حوزوی منجر شود.
وی پیشنهاد کرد: در دوره عمومی، ضمن فراهم‌کردن فرصت بروز و شناسایی استعدادها، زمینه هدایت طلاب به رشته‌های متناسب با علاقه و توانایی آنان فراهم شود.
حمایت از نظام جامع طولی
حجت‌الاسلام والمسلمین هادی امینی‌نژاد از مؤسسه مطالعات فلسفی اسلام و غرب هم با حمایت از نظام جامع طولی، گفت: این الگو باید دارای دوره عمومی مشترک و مسیرهای تخصصی روشن باشد و برای تخصص‌های مختلف، اعتبار و مدرک مشخصی تعریف شود تا توانمندی علمی دانش‌آموختگان به‌درستی قابل ارزیابی باشد.
وی همچنین با اشاره به نقش عوامل غیردرسی در کارآمدی طلاب افزود: هماهنگی میان نهادهای حوزوی و توجه به مسائل معیشتی و شرایط زندگی طلاب نیز در کنار اصلاح نظام آموزشی ضروری است؛ زیرا مشکلات می‌تواند بر ادامه تحصیل و بهره‌وری علمی آنان اثر بگذارد.
ضرورت توجه هم‌زمان به آموزش و تربیت
حجت‌الاسلام والمسلمین حدادی از مرکز تخصصی تعلیم و تربیت علامه مصباح یزدی(ره) با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به آموزش و تربیت در طراحی نظام آموزشی حوزه، اظهار کرد: حوزه علمیه در ساختار آموزش عالی کشور جایگاه ویژه‌ای دارد و نظام آموزشی آن باید با توجه به مأموریت‌های دینی و اجتماعی حوزه و نیازهای نظام اسلامی طراحی شود.
وی با اشاره به ضرورت هماهنگی میان برنامه‌های آموزشی و نیازهای جامعه افزود: می‌توان در چارچوب یک نظام جامع طولی، دوره عمومی مشخصی را برای دستیابی همه طلاب به حداقل شایستگی‌ها پیش‌بینی کرد و پس از آن، آموزش‌های تخصصی را در رشته‌هایی مانند فقه و اصول، تعلیم و تربیت، فلسفه و تفسیر توسعه داد.
الگوی نظام آموزشی جامع طولی با مسیرهای متنوع
حجت‌الاسلام والمسلمین پوراکبر از مرکز تخصصی پیامبر اعظم(ص) خواستار ارائه زودهنگام اسناد و جزئیات طرح به مدیران مراکز تخصصی شد تا امکان مطالعه و آماده‌سازی دیدگاه‌های کارشناسی فراهم شود.
وی در عین حال از الگوی نظام جامع طولی با مسیرهای متنوع حمایت کرد و بر ضرورت فراهم‌شدن فرصت کافی برای بررسی دقیق گزینه‌ها و پیامدهای هر یک در جلسات آینده تأکید داشت.
پیشنهاد الگویی مبتنی بر هسته مشترک آموزشی
در ادامه نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین پورحضرت معاون آموزش مدرسه عالی قضاوت، با پیشنهاد الگویی مبتنی بر هسته مشترک آموزشی، گفت: پس از گذراندن مرحله‌ای مشترک، هدایت طلاب به مسیرهای بعدی باید بر پایه سه شاخص اصلی صورت گیرد: استعداد و توانمندی فرد، نیازهای جامعه و مأموریت‌های حوزه.
وی افزود: ترکیب این سه معیار می‌تواند به طراحی مسیرهای روشن‌تر برای ادامه تحصیل طلاب کمک کند و از رهاشدن آنان در مسیرهای آموزشی نامتناسب با توانمندی‌ها یا نیازهای واقعی جامعه جلوگیری کند.
حفظ پیوند نظام جدید با سنت‌های اصیل علمی و تربیتی
حجت‌الاسلام والمسلمین آزاد نیز با تأکید بر ضرورت توجه به نقش تمدنی حوزه‌های علمیه، گفت: نظام آموزشی باید با در نظر گرفتن تنوع استعدادها و پیشینه‌های علمی ورودی‌های حوزه و همچنین انتظارات جامعه طراحی شود.
وی با حمایت از الگویی دارای هسته مشترک و مسیرهای منعطف، بر لزوم تعریف تخصص‌های متنوع، امکان جابجایی ضابطه‌مند میان مسیرها و حفظ پیوند نظام جدید با سنت‌های اصیل علمی و تربیتی حوزه تأکید کرد.
انتهای خبر/
نظر شما